Անհամատեղելիությունը զուգընկերների միջև ախտաբանական հակամարտությունն է: Հաճախ դրա պատճառը կնոջ օրգանիզմ ներդրված տղամարդու գենետիկ նյութի հանդեպ իմունային համակարգի ոչ ճիշտ ռեակցիան է: Նման դեպքերում, մեծավ մասամբ, այլ զուգընկերոջ հետ բեղմնավորումն ընթանում է նորմալ:

Պատճառներն են.

• գենետիկ անոմալիաները,
• հակասպերմալ հակամարմինների արտադրությունը,
• կնոջ օրգանիզմի իմունային համակարգի խանգարումները,
• ազգականների միջև ամուսնությունները:

Գենետիկ անհամատեղելիություն

Գենետիկ անհամատեղելիության հիմնական պատճառը քրոմոսոմներում ժառանգական տեղեկատվությունը կրող գեների որակական և քանակական փոփոխությունն է: Դրա արդյունքում ձվաբջջի կամ սպերմատոզոիդի կորիզի կիսման ժամանակ առաջանում են ոչ ճիշտ քրոմոսոմային պաշարով արատավոր բջիջներ:

Գենետիկ անհամատեղելիությանը նպաստող գործոններն են.

• Մեծ չափաբաժիններով ճառագայթումը,
• անբարենպաստ էկոլոգիան,
• միջհարազատային կապերը,
• գենետիկ հիվանդությունները,
• տարիքը /(35-ից հետո գենետիկ շեղումների տոկոսը բավականին բարձրանում է):

Ոչ ճիշտ քրոմոսոմներով էմբրիոնի աճը կարճ ժամանակահատվածում դադարում է, կինը կարող է վիժել, ինչն առաջինը չի կարող լինել: Անհրաժեշտ են որոշ հետազոտություներ.

• կարիոտիպավորում,
• էքսպերտ սպերմոգրամա,
• ձվաբջիջների և տղամարդու սեռական բջիջների FISH (fluorescence in-situ hybridization-) հետազոտություն (քրոմոսոմային անոմալիաների ախտորոշման ժամանակակից մեթոդ):

Իմունոլոգիական (կենսաբանական) անհամատեղելիություն

Իմունոլոգիական անհամատեղելիության հիմքում գենետիկ հյուսվածքային անհամատեղելիությունն է, երբ դիտվում է էմբրիոնի կամ նոր ձևավորվող պտղի իմունային արտամղում:

Պտղաձուն ընկալվում է որպես օրգանիզմին օտար, որը պետք է դուրս մղվի:

Նպաստող գործոններն են.

• արգանդի լորձաթաղանթի քրոնիկ բորբոքումը,
• էնդոկրին խանգարումները,
• աուտոիմունային ախտաբանությունը:

Էնդոմետրիումի վիճակը գնահատելու համար իրականացվում է պայպել-բիոպսիա, որի ժամանակ վերցված կենսաբանական նյութը ենթարկվում է իմունահիստոքիմիական և մորֆոլոգիական հետազոտության:
 

Զուգընկերների համատեղելիության որոշում

Հետազոտվում են զույգերը, որոնք կանոնավոր սեռական կյանք են վարում` առանց հակաբեղմնավորիչների, սակայն բեղմնավորում չի դիտվում, և որոնց մոտ  չկան այն խանգարումները, որոնք կարող են հայտնաբերվել ընդունված հետազոտություններով:

Կատարվում են հետևյալ միջամտությունները.

• կնոջ և տղամարդու պլազմայում, սպերմայում կամ ցերվիկալ արտադրության մեջ որոշվում են հակասպերմալ հակամարմինները,
• կատարվում են գենետիկ խորհրդատվություն, ցիտոգենետիկ հետազոտություներ (քրոմոսոմների քանակական և որակական փոփոխությունները հայտնաբերելու համար):

Եթե տեղեկատվությունն անբավարար է, հետազոտվում է նաև զույգերի ԴՆԹ-ն:

Բուժումը
 

Զուգընկերոջ անհամատեղելիության ախտորոշումից հետո կատարվում են հետևյալ միջոցառումները.

• իմունային անպտղության դեպքում իրականացվում է լիմֆոցիտոիմունաթերապիա՝  օտար կենսաբանական նյութի նկատմամբ կնոջ օրգանիզմի սխալ ռեակցիայի դեմ: Էմբրիոնի պաշտպանությունն ապահովելուն հաճախ օգնում է իմունային պատրաստուկների կամ հորմոնների նշանակումը:
• գենետիկ անպտղության դեպքում էմբրիոնի քրոմոսոմային և գենային գնահատումն իրականացվում է մինչև նրա ներդրումը արգանդի խոռոչ. այդ կերպ կանխվում են ժառանգական ախտաբանությունների փոխանցումը:

Եթե զույգընկերներից մեկի մոտ հայտնաբերվում է հակասպերմալ հակամարմիններ, խորհուրդ է տրվում սեռական հարաբերության ժամանակ մեկ ամիս օգտագործել պահպանակներ: Միաժամանակ նշանակվում են նաև դեսենսիբիլիզացիա և իմունասուպրեսանտներ:

Զույգերի անհամատեղելիության դեպքում խնդրի լուծում է նաև արտամարմնային բեղմնավորումը: