2023 Ապր 28, Ուրբաթ
Ապրիլի 24-ից մեկնարկել է Իմունականխարգելման եվրոպական շաբաթը: Այն Եվրոպայում ապրիլի վերջին շաբաթում իրականացվող ամենամյա իրադարձություն է` միտված բարձրացնելու պատվաստումների կարևորության մասին բնակչության իրազեկվածությունը:
Կյանքում առաջին պատվաստումը երեխան ստանում է ծննդատանը. Վիրուսային հեպատիտ B-ի դեմ, ծնվելուց հետո 24 ժամվա ընթացքում և, հաջորդիվ, տուբերկուլոզի դեմ պատվաստումը (ԲՑԺ)՝ ծնվելուց հետո 48 ժամվա ընթացքում:
ԲՑԺ պատվաստանյութը բավականին հին պատմություն ունի. 2021 թ-ին նշվեց այդ պատվաստանյութի 100-ամյակը: Առաջին անգամ այն կիրառվել է Փարիզի Շարիտե հիվանդանոցում, Խորհրդային Միությունում լայն կիրառում է ստացել 1950-ական թվականներից: ԲՑԺ-ն կանխում է տուբերկուլոզի առավելապես ծանր, տարածուն ձևերը՝ դեսիմինցված տուբերկուլոզը` մինչև 1 տարեկան երեխաների շրջանում, և արդյունքները բավականին արդյունավետ են:
Հատկապես այն երկրներում, որտեղ առկա է տուբերկուլոզով հիվանդացության բարձր մակարդակ, այդ պատվաստումը կարևոր նշանակություն ունի նշված տարիքային խմբի երեխաների շրջանում` հիվանդությունը կանխելու առումով:
Վիրուսային հեպատիտ B-ի դեմ պատվաստանյութը Հայաստանում համեմատաբար նոր է. այն ազգային ծրագրում ներդրվել է 1999 թ-ից: Այդ պատվաստման առումով ևս Հայաստանում արդեն ձեռքբերումներ կան. մինչև 18 տարեկանների շրջանում հեպատիտ B-ի դեպքեր գրեթե չեն արձանագրվում, և դա հենց պատվաստանյութի ներդրման գործնական արդյունքն է:
Բնակչության շրջանում պատվաստումների ընդգրկվածությունը հիմնականում բարձր է, քանի որ մեծամասամբ ծնողները կողմ են պատվաստումներին:
Հատուկենտ են դեպքերը, երբ տարբեր սոցկայքերում ստացած ապատեղեկատվությունը խնդիրներ է առաջացնում այդ հարցում: Այդ ուղղությամբ աշխատանք է տարվում. գիտական հիմնավորում է տրվում մարդկանց մոտ ի հայտ եկած ցանկացած կասկածին: Եվ հիմնականում հնարավոր է բնակչությանն ուղղորդել դեպի պատվաստում:
Դա շատ կարևոր գերխնդիր է հանրային առողջության տեսանկյունից, քանի որ բարձր պատվաստումային ընդգրկվածությունն ապահովում է առավելագույն պաշտպանվածություն կառավարելի վարակներից:
Մերի Տեր-Ստեփանյան
Համաճարակաբանության գծով տնօրենի տեղակալ
համաճարակաբան, բ.գ.դ., պրոֆեսոր
Յուրաքանչյուր նման պատմության մեջ կա հավատ, համբերություն և մեծ ճանապարհ, իսկ ամենակարևորը՝ ճիշտ մասնագիտական ուղեկցություն...
Կարդալ ավելին»
1. Արդյո՞ք կարելի է հղիության ընթացքում այցելել ատամնաբույժի: Այո, իհարկե: Հղիության ընթացքում կարելի է և նույնիսկ ցուցված է այցելել ատամնաբույժի: Ատամների խնդիրը չլուծված թողնելը կարող է ավելի ռիսկային լինել, քան բուժումը: 2. Հղիության ո՞ր եռամսյակն է ամենահարմարը և անվտանգը ատամնաբույժի այցելելու համար: Ատամնաբույժի այցելելու ամենաապահով և հարմար ժամանակը 2-րդ եռամսյակն է, երբ արդեն պտղի օրգանները ձևավորված են: 1-ին եռամսյակ` միջամտություններ իրականացվում է միայն ծայրահեղ անհրաժեշտության դեպքում (ցավ, վարակ, թարախակալում ունեցող բորբոքում) : Առաջնահերթությունը տրվում է մորը: 3-րդ եռամսյակ` ավտանգ ժամանակաշրջանն է միաջամտություններ իրականացնելու համար : Կարևորագույն պայմանը, որին հատկապես պետք է ուշադրություն դարձնել հղիի դիրքն է միջամտությունների աթոռին : Ցանկալի է աշխատել նստած, երկար ժամանակով չպառկեցնել: 3. Կարելի՞ է բուժել կամ հեռացնել ատամ հղիության ընթացքում: Այո, հղիության ընթացքում կարելի է հեռացնել, բուժել ատամ, քանի որ երբեմն խնդիրը չլուծված թողնելը կարող է հանգեցնել շատ ավելի վտանգավոր ելքի: 4. Ի՞նչ անզգայացում է իրականացվում ատամնաբուժական միջամտություն կատարելու դեպքում: Օգտագործվում է հղիության ընթացքում անվտանգ համարվող տեղային անզգայացնող միջոցներ : Դեղամիջոցը արագ դուրս է գալիս օրգանիզմից, կարելի է ասել պլացենտայի բարիերը չանցնելով: Ավելի ապահով է ճիշտ ցավազրկումը, քան ցավին դիմանալը: Սթրեսը վտանգ է պտղի համար: 5. Արդյո՞ ք վնասակար է ատամների պլոմբավորման ընթացքում կիրառվող ուլտրամանուշակագույն լամպը: Ատամի պլոմբավորման ժամանակ կիրառվող ուլտրամանուշակագույն լամպի կիրառումն անվնաս է, գործում է տեղային, չի անցնում ամբողջ օրգանիզմով և չի հասնում պտղին: 6. Կարելի՞ է արդյոք հղիության ընթացքում կատարել ատամների ռենտգեն հետազոտություն: Հղիության ընթացքում հրատապ իրավիճակներում թույլատրվում է կատարել ռենտգեն հետազոտություն : Պետք է նշել , որ ժամանակակից սարքավորումները ունեն շատ ցածր ճառագայթում : Ռենտգեն հետազոտություն իրականացնելու ժամանակ հղին պարտադիր հագնում է պաշտպանիչ կապարե գոգնոց : 7. Ի՞նչ միջամտություններ չի կարելի իրականացնել հղիության ընթացքում: Հղիության ընթացքում ցանկալի է խուսափել վիրաբուժական ( իմպլանտացիա, լնդային, ծնոտային վիրահատություններ…), կոսմետիկ (ատամների ձևի, գույնի, դեֆեկտների շտկում, լնդերի էսթետիկ միջամտություններ, զարդերի տեղադրում…) միջամտություններից: 8. Կարելի՞ է արդյոք մաքրել ատամնաքարերը և ատամնափառը: Այո, հղիության ընթացքում կարելի է և պարտադիր է ատամնաքարերի, ատամնափառի մաքրումը, քանի որ դրանք հանդիսանում են վարակի առաջնային օջախ և կարող են հեշտությամբ տարածվել արյան միջոցով, վնասել ինչպես մորը այնպես էլ պտղին: Ատամնաքարերի և ատամնափառի հեռացումը կատարվում է հետևյալ տարբերակներով. ուլտրաձայնային մաքրում, հատուկ մածուկներով փայլեցում (փոլիշ), air-flow մաքրում (տեխնիկան կիրառվում է ատամների և միջատամնային անհասանելի հատվածների մաքրման համար) : Վերը նշված գործընթացները անվնաս են և նպաստում են բերանի խոռոչի հիգիենայի բարելավմանը: 9. Ատամի ցավի դեպքում կարելի՞ է օգտագործել ցավազրկող դեղեր: Այո, կան դեղահաբեր որոնք թուլատրելի են, սակայն ցավազրկողն ընդունելուց առաջ պարտադիր է խորհրդակցել մասնագետի հետ: 10. Ինչո՞ւ է հղիության ընթացքում հաճախ առաջանում լնդերի արյունահոսություն: Հորմոնալ փոփոխությունները որոնք տեղի են ունենում օրգանիզմում հղիության ընթացքում նպաստում են լնդերի արյունահոսության առաջացման: 11. Ինչպե՞ս խնամել ատամնաշարը և բերանի խոռոչը հղիության ընթացքում: Հղիության ընթացքում կնոջ օրգանիզմում տեղի ունեցող փոփոխությունները կարող են ազդել ինչպես ատամների, այնպես էլ լնդերի առողջության վրա, սակայն ճիշտ խնամքը մեզ թույլ կտա խուսափել արյունահոսություններից, տհաճ համի, հոտի զգացումից, հետագա բարդություններից: Ուստի խորհուրդ է տրվում ատամները լվանալ օրական առնվազն երկու անգամ, կատարել խոտաբույսերով պատրաստված թուրմով ողողումներ, սահմանափակել շաքարային սնունդը, նախապատվությունը տալ կալցիումով և վիտամին D-ով հարուստ մթերքներին: Սիրելի հղիներ, ևս մեկ անգամ հիշեցնում ենք, որ յուրաքանչյուր եռամսյակում կարևոր է այցելել ատամնաբույժի, անցնել համապատասխան զննում, խորհրդատվություն բարդացումներից խուսափելու համար: Հիշեք ավելի անվտանգ է ժամանակին խնդրի կանխումը:
Կարդալ ավելին»39 տարեկան կինը, ով շուրջ 4 տարի տառապել է անպտղությամբ, դիմել է մեր կլինիկա։ Կատարվել են......
Կարդալ ավելին»