Կրծքի կաթը ամենակարևոր, ամենաիդեալական սնունդն է, որն անհրաժեշտ է նորածնին։ Այն պարունակում է մակրո և միկրոտարրեր, հակամարմիններ, ֆերմենտներ, աճի գործոններ, հորմոններ և կենսաբանական ակտիվ այլ բաղադրիչներ, որոնք նպաստում են փոքրիկի լիարժեք աճին, զարգացման։ Յուրաքանչյուր փոքրիկի իրավունքն է ստանալ մայրական կրծքի կաթ, բայց երբեմն լինում են իրավիճակներ, երբ մայրիկը չի կարողանանում կերակրել անմիջապես կրծքից ( օրինակ երեխան հիվանդ է և չի կարող մոտեցվել կրծքին) , կամ ստիպված է լինում հեռու լինել փոքրիկից ( օրինակ վերադարձել եք աշխատանքի կամ ուսման)։ Այդ ժամանակ երեխային կարելի է կերակրել կթած մայրական կաթով և այս ուղեցույցը կօգնի ճիշտ կազմակերպել կրծքի կաթի հավաքումը և պահեստավորումը։

1. Կաթի հավաքման հիգիենիկ պահանջներ.

• Նախքան կթելը պարտադիր է ձեռքերը լվանալ հոսող ջրով և օճառով,
• կթիչը և կաթի հավաքման համար նախատեսված շշերը լվանալ մանկական սպասքի հեղուկով, տաք ջրով, ցայել հոսող տաք ջրի տակ, թողնել, որ կթիչի բոլոր հատվածները չորանան օդում,
• կաթի պահեստավորման համար օգտագործել BPA-free մակնանշում ունեցող շշեր կամ հատուկ պահեստավորման պարկեր ( պարկերը նախատեսված են մեկանգամյա օգտագործման համար),
• յուրաքանչյուր տարայի վրա պարտադիր նշել կաթի հավաքման ամսաթիվը և ժամը։

2. Պահեստավորման պայմաններ և ժամկետներ

Սենյակային ջերմաստիճան (մինչև 25°C)

• Առավել անվտանգ՝ մինչև 4 ժամ

Սառնարան (≤4°C)

• Մինչև 4 օր

Սառցարան

• Սառնարանի ներսում սառցարան (առանց առանձին դռան)՝ մինչև 2 շաբաթ,
• առանձին սառցարան (-18°C կամ ցածր)՝

− իդեալական՝ մինչև 6 ամիս
− ընդունելի՝ մինչև 12 ամիս

Կաթը խորհուրդ է տրվում պահել սառնարանի/սառցարանի հետին հատվածում՝ ջերմաստիճանի կայունության համար, խուսափել պահել դռան դարակաշարի վրա, քանի որ այդ հատվածում ամենաանկայուն ջերմաստիճանն է։ 

3. Սառեցման կանոններ

• Սառեցնել փոքր չափաբաժիններով (60–120 մլ),
• չլցնել տարան ամբողջությամբ (սառելիս ծավալը մեծանում է)
• նոր կթած կաթը նախ սառեցնել առանձին, ապա միայն ավելացնել արդեն սառեցված խմբաքանակի հետ, եթե կա դրա անհրաժեշտությունը:

4. Հալեցում և տաքացում

• Նախընտրելի է դանդաղ հալեցում սառնարանում,
• կարելի է օգտագործել գոլ հոսող ջուր,
• չի կարելի օգտագործել միկրոալիքային վառարան,
• չեռացնել,
• հալեցված կաթը պահել սառնարանում մինչև 24 ժամ,
• կրկնակի սառեցում չի թույլատրվում:

Տաքացնելուց հետո կաթը պետք է թեթև պտտել՝ շերտավորված ճարպային մասը միացնելու համար (ուժեղ թափահարում խորհուրդ չի տրվում)։ 

5. Կերակրման անվտանգության նկատառումներ

• Եթե երեխան կերակրման ընթացքում ամբողջ չափաբաժինը չի օգտագործել, մնացորդը պետք է օգտագործել 2 ժամվա ընթացքում,
• վաղաժամ ծնված կամ իմունային խանգարումներ, առողջական խնդիրներ ունեցող երեխաների դեպքում անհրաժեշտ է անհատական մոտեցում և բժշկական վերահսկողություն:

Հաճախ տրվող հարցեր

1. Եթե կաթը շերտավորվել է, արդյո՞ք դա նորմալ է:

Այո։ Կրծքի կաթի ճարպային շերտը կարող է բարձրանալ վերև։ Թեթև պտտումով այն կրկին միատարր կդառնա։

2. Կարելի՞ է նույն օրը հավաքված կաթերը միավորել:

Այո, սակայն նոր կթած կաթը նախ պետք է սառեցնել առանձին, ապա միավորել նույն ջերմաստիճանի կաթի հետ։

3. Ինչպե՞ս հասկանալ, որ կաթը փչացած է:

Հալեցված կաթը կարող է ունենալ օճառանման հոտ՝ լիպազ ֆերմենտի ակտիվության պատճառով, ինչը նորմալ է։ Սակայն թթված, սուր տհաճ հոտի դեպքում կաթը չի կարելի օգտագործել։

4. Կարելի՞ է կաթը տանել ճանապարհորդության:

Այո։ Սառեցված կաթը կարելի է տեղափոխել սառցապարկերով տարայով։ Եթե սառույցի բյուրեղները դեռ առկա են, այն կարելի է կրկին սառեցնել։

5. Որքա՞ն ժամանակ կարելի է պահել տաքացված կաթը:

Տաքացնելուց հետո խորհուրդ է տրվում օգտագործել 2 ժամվա ընթացքում, նորից տաքացնել չի կարելի։

Օգտագործված աղբյուրներ

Centers for Disease Control and Prevention
 https://www.cdc.gov/breastfeeding/recommendations/handling_breastmilk.htm

American Academy of Pediatrics
 https://publications.aap.org

World Health Organization
 https://www.who.int

La Leche League International
 https://www.llli.org